Category: Subhashitams

False pride, half knowledge

अज्ञः सुखमाराध्यः सुखतरमाराध्यते विशेषज्ञः । ज्ञानलवदुर्विदग्धं ब्रह्माSपि तं नरं न रञ्जयति ।। एखाद्या अज्ञानी व्यक्तीला समजावणं सहज शक्य आहे . तर ज्ञानी व्यक्तीला समजावणं त्याहूनही सोपं आहे . परंतु आपल्या अर्धवट ज्ञानाचाच गर्व...

Read More

Need binds friends and enemies

न कश्चित् कस्यचित मित्रं न कश्चित् कस्यचित रिपु: । अर्थतस्तु निबध्यन्ते मित्राणि रिपवस्तथा ।। न कोणी कोणाचा शत्रू असतो न कोणी कोणाचा मित्र . परिस्थितीवश लोक एकमेकांचे मित्र किंवा शत्रू बनतात . न कोई किसी का मित्र होता हैं , और न...

Read More

Self is the friend of the self

उद्धरेदात्मनात्मानं नात्मानमवसादयेत् । आत्मैव ह्यात्मनो बन्धुः आत्मैव रिपुरात्मनः ॥ आत्म्यानेच आत्म्याचा उद्धार करा . आत्म्याचे दमन करुन त्याला अधःपतित किंवा खिन्न होऊ देऊ नका . कारण आत्माच आत्म्याचा मित्र आहे आणि आत्माच...

Read More

Women are respected

यत्र नार्यस्तु पूज्यन्ते रमन्ते तत्र देवताः। यत्रैतास्तु न पूज्यन्ते सर्वास्तत्राफलाः क्रियाः।। [यत्र तु नार्यः पूज्यन्ते तत्र देवताः रमन्ते, यत्र तु एताः न पूज्यन्ते तत्र सर्वाः क्रियाः अफलाः (भवन्ति)।] जहां स्त्रीजाति का...

Read More

Dealing with the wicked people

खलानां कण्टकानां च द्विविधैव प्रतिक्रिया । उपानन्मुखभङ्गो वा दूरतो वा विसर्जनम् ।। दुष्ट व्यक्ती आणि काटे यांचा दोन प्रकारे प्रतिकार करता येतो. एकतर पादत्राणाने त्यांच्या तोंडावर प्रहार करणे किंवा त्यांना बघून दुरुनच आपला रस्ता...

Read More

A terrorist must be killed

गुरुं वा बालवृद्धौ वा ब्राह्मणं वा बहुश्रुतम् । आततायिनमायान्तं हन्यादेवाविचारयन् ।। गुरु असो किंवा पुत्रवत बालक असो , पित्यासमान वृद्ध असो , ब्राह्मण असो वा कोणी ज्ञानी पुरुष असो . जे अधर्माने दुसऱ्यांना मारत असतील , अशा...

Read More

One’s reasoning capacity falters

न भूतपूर्वं न कदापि वार्ता हेम्नः कुरङ्गो कदापि न दृष्टः । तथापि तृष्णा रघुनन्दनस्य विनाशकाले विपरीत बुद्धिः या पूर्वी न कधी असं घडलं होतं न कधी कोणी याबद्दल ऐकलं होतं , न सुवर्णमृग कधी कोणी बघितला होता . तरीही श्रीरामचंद्र...

Read More

Mistake should be considered forgivable

अबुद्धिमाश्रितानां तु क्षन्तव्यमपराधिनाम् । न हि सर्वत्र पाण्डित्यं सुलभं पुरुषेण वै ॥ भावार्थ : अनजाने में जिन्होंने अपराध किया हो उनका अपराध क्षमा किया जाना चाहिए, क्योंकि हर मौके या स्थान पर समझदारी मनुष्य का साथ दे जाए ऐसा...

Read More

Who attains supreme reality?

रागद्वेषविनिर्मुक्त: सर्वभूतहिते रत: । दृढबोधश्च धीरश्च स गच्छेत्मरं पदम् ।। “One who is free from attachment and aversion, is devoted to the welfare of all beings, is serene and possesses a steady intellect; attains the Supreme...

Read More

Who are blessed?

ते धन्यास्ते विवेकज्ञास्ते सभ्या इह भूतले । आगच्छन्ति गृहं येषां कार्यार्थं सुहृदो जनाः ॥ –पञ्चतन्त्रम् १.११० ते धन्याः ते विवेकज्ञाः ते सभ्याः इह भूतले । आगच्छन्ति गृहं येषां कार्यार्थं सुहृदः जनाः ॥ इह भूतले ते धन्याः,...

Read More

Desirous person is poor

स हि भवति दरिद्रो यस्य तृष्णा विशाला । मनसि च परितुष्टे कोर्थवान् को दरिद्रा: ॥ The person who has many desires is in fact the poorest . If one’s mind is contented and satisfied will there be any distinction between rich...

Read More

Treat even the enemy

अरौ अपि उचितं कार्यमातिथ्यं गृहमागते । छेत्तुः पार्श्वमागतां छायां न उपसंहरते द्रुमः ॥ शत्रु जर आपल्या घरी आला तर त्याचाही उचित आदर सत्कार केला पाहिजे . वृक्ष त्याला तोडण्यासाठी आलेल्या लाकूडतोड्याच्या डोक्यावरुनही आपली शितल...

Read More

Who are the best ones?

अज्ञेभ्यो ग्रन्थिनः श्रेष्ठा ग्रन्थिभ्यो धारिणी वराः। धारिभ्यो ज्ञानिनः श्रेष्ठा ज्ञानिभ्यो व्यवसायिनः।। (मनुस्मृतिः–१२.१०) अज्ञ (मूर्खों से) की अपेक्षा ग्रन्थ पढने वाले श्रेष्ठ होते हैं, ग्रन्थ पढने वालों से ग्रन्थों को धारण...

Read More

Task without human effort

यथा ह्येकेन चक्रेण न रथस्य गतिर्भवेत् । एवं पुरुषकारेण विना दैवं न सिद्ध्यति ।। ज्या प्रमाणे केवळ एक चाकाने रथाला गती प्राप्त होणे शक्य नाही , त्याच प्रमाणे पुरुषार्थ आणि परिश्रमाविना केवळ दैवाच्या भरवश्यावर कार्यसिद्धी होणे...

Read More

Wicked person has poison all over his body

वृश्चिकस्य विषं पुच्छे, मक्षिकाया: मुखे विषम्।तक्षकस्य विषं दन्ते, सर्वाङ्गे दुर्जनस्य तत्॥ चाणक्यनीतिः 17.8 The scorpion’s venom is in its tail, the housefly’s venom is in its mouth, the snake has venom in its...

Read More

The mind of the noble

सम्पत्तौ कोमलं चित्तं साधोरापदि कर्कशम् । सुकुमारं मधौ पत्रं तरोः स्यात् कर्कशं शुचौ ॥ –दृष्टान्तकलिकाशतकम् सम्पत्तौ कोमलं चित्तं साधोः आपदि कर्कशम् । सुकुमारं मधौ पत्रं तरोः स्यात् कर्कशं शुचौ ॥ साधोः चित्तं सम्पत्तौ...

Read More

Pouring dirt of jealousy

पाण्डित्यं यन्मदान्धानां परोत्कर्षविनाशनम् । मात्सर्यपांसुपूरेण मातङ्गस्नानमेव तत् ॥ –चतुर्वर्गसङ्ग्रहः १.६ पाण्डित्यं यत् मद-अन्धानां परोत्कर्ष-विनाशनम् । मात्सर्य-पांसु-पूरेण मातङ्ग-स्नानम् एव तत् ॥ मदान्धानां पाण्डित्यं...

Read More

No expectation of any good in return

नालोकः क्रियते सूर्ये भूः प्रतीपं न धार्यते । न हि प्रत्युपकाराणामपेक्षा सत्सु विद्यते ॥ –सुभाषितरत्नभाण्डागारः पु. ४६.७७ न आलोकः क्रियते सूर्ये भूः प्रतीपं न धार्यते । न हि प्रत्युपकाराणाम् अपेक्षा सत्सु विद्यते ॥ सूर्ये...

Read More

No desire gets satisfied

न जातु कामः कामानुपभोगेन शाम्यति । हविषा कृष्णवत्मैर्व भुय एवाभिवर्धते ।। No desire ever gets fulfilled even though it may be temporarily or partially satisfied . Like the fire consuming ghee offered in oblation increases as a...

Read More

उदारचरितः

उपकारान् स्मरेन्नित्यम् अपकारांश्च विस्मरेत् । शुभे शैघ्र्यं प्रकुर्वीत अशुभे दीर्घसूत्रता ॥ कोणी केलेल्या उपकारांचे नेहमी स्मरण ठेवले पाहिजे पण अपकारांना मात्र लवकरात लवकर विसरले पाहिजे . तसेच शुभकार्य लवकरात लवकर केले पाहिजे...

Read More
Loading

ST Account

Close

Archives

  • 2020 (90)
  • 2019 (364)
  • 2018 (85)
  • 2017 (711)
  • 2016 (343)